Hoe draag ik een mondmasker?

Correct gebruik voorkomt besmetting en beschermt

Mondmaskers zijn onmisbaar in sectoren waar hygiëne en veiligheid centraal staan in het dagelijks werk, zoals in de voedingsindustrie, farmaceutische productie, zorginstellingen en laboratoria. Ze helpen de verspreiding van micro-organismen, stof of andere verontreinigingen te beperken en dragen zo bij aan een gecontroleerde en veilige werkomgeving.

Waarom correct gebruik echt verschil maakt

Het juiste type mondmasker en correct gebruik zijn allesbepalend. Een onjuist gedragen of verkeerd gekozen mondmasker biedt onvoldoende bescherming en kan het risico op besmetting of blootstelling aan schadelijke stoffen vergroten. Dit geldt zowel voor de bescherming van medewerkers als voor de veiligheid van producten en processen.

Mondmasker of stofmasker? Dit is het verschil

Een mondmasker (adembescherming), ook wel mond-neusmasker genoemd, is vooral bedoeld om druppels, speeksel en micro-organismen die vrijkomen tijdens het uitademen, praten of niezen te beperken en je omgeving te beschermen.

Een stofmasker (ademhalingsbescherming), of FFP-masker, is bedoeld om de drager te beschermen tegen het inademen van schadelijke deeltjes, stoffen, aerosolen of micro-organismen. In dit artikel lichten we beide typen bescherming toe, inclusief wanneer welk masker geschikt is.

Bij medische of civiele mondmaskers is een goede aansluiting belangrijk voor comfort en hygiëne, maar bij stofmaskers (FFP) is een goede afdichting doorslaggevend voor effectieve bescherming.

Het belang van een goede pasvorm

Een masker werkt alleen goed als het écht aansluit op het gezicht. In de praktijk gaat dat vaker mis dan gedacht. Zodra er lucht langs de randen ontsnapt, vermindert de bescherming.

Volgens het Arboportaal van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) staat of valt effectieve ademhalingsbescherming met een goede pasvorm.

De keuze van het juiste type masker – van eenvoudige medische mondmaskers tot hoogwaardige ademhalingsbescherming zoals FFP2- en FFP3-maskers – is sterk afhankelijk van de risico’s in de werkomgeving. Raadpleeg bij twijfel altijd een PBM-expert voor het juiste advies.

Een mond- of stofmasker dragen met baard of snor

Bij snor- en baardgroei is een goede afdichting lastig of onmogelijk te realiseren, vooral bij FFP-stofmaskers.

Een lekkende afsluiting zorgt ervoor dat lucht langs de randen wordt in- of uitgeademd en vermindert de bescherming aanzienlijk. In de praktijk betekent dit dat een gladgeschoren gezicht de meest betrouwbare oplossing is voor een goede afdichting.

Correct dragen van een mondmasker

Naast het kiezen van het juiste type masker maakt ook het correcte gebruik het verschil. Zelfs het beste mondmasker biedt onvoldoende bescherming als het niet op de juiste manier wordt gedragen.

Op de werkvloer gaat het hier vaak mis door haast of gewenning. Met onderstaande stappen voorkom je dat het masker zijn werking verliest:

• Was of desinfecteer je handen voordat je het mondmasker aanraakt.

• Plaats het masker over neus, mond en kin. Zorg dat het volledig aansluit.

• Bevestig de elastieken of banden stevig achter de oren of het hoofd.

• Druk de neusclip aan voor een goede afdichting.

• Vermijd aanraking van het masker tijdens het dragen – raak alleen de zijkanten of elastieken aan.

• Vervang het masker tijdig wanneer het vochtig, vuil of beschadigd is.

• Verwijder het masker veilig door de elastieken vast te pakken, zonder het voorvlak aan te raken.

Een correcte pasvorm en zorgvuldig gebruik verkleinen het risico op blootstelling aan schadelijke stoffen of micro-organismen aanzienlijk.

Verschillende soorten adembescherming

Er zijn verschillende soorten adembescherming verkrijgbaar, elk met een eigen toepassing en beschermingsniveau:

• Civiele (niet-medische) mondmaskers
  Deze maskers zijn bedoeld voor algemeen gebruik en zijn meestal niet gecertificeerd, hebben geen CE-markering en voldoen niet aan een medische norm. Ze bieden beperkt effect en zijn niet geschikt voor professionele omgevingen met hygiëne- of veiligheidsvereisten.

• Medische mondmaskers (EN 14683)
  Medische mondmaskers zijn bedoeld voor zorg- en laboratoria en helpen vooral om verspreiding van druppels naar de omgeving te beperken. Ze zijn verkrijgbaar in:
  Type I
  Type II
  Type IIR (spatbestendig)

• Stofmaskers/FFP-maskers (EN 149)
  FFP-maskers zijn gecertificeerde ademhalingsbescherming en beschermen de drager tegen inademing van deeltjes. Ze zijn beschikbaar in:
  FFP1 (basisbescherming)
  FFP2 (hogere filtratie, veel toegepast)
  FFP3 (hoogste filtratie)

• Herbruikbare ademhalingsbescherming
  Voor langdurig of zwaarder gebruik zijn er herbruikbare maskers met verwisselbare filters, zoals halfgelaats- en volgelaatsmaskers of aanblaassystemen.

Stofmasker (FFP) correct dragen

Een FFP-stofmasker moet goed aansluiten om effectief te beschermen. Let hierbij op:

• Controleer of het masker geschikt is voor jouw toepassing en de juiste FFP-klasse heeft.
• Plaats het masker over neus en kin en zorg dat het strak aansluit.
• Vorm de neusclip zodat er zo min mogelijk lucht langs de randen ontsnapt.
• Voer (indien mogelijk) een seal check uit: adem krachtig in en uit en controleer lekkage langs de randen.
• Vervang het masker als het vochtig, vuil of beschadigd is, of als ademen zwaarder wordt.

Reiniging en vervanging

Na gebruik is ook de juiste reiniging of vervanging van het masker belangrijk. Zo zijn wegwerpmaskers bedoeld voor eenmalig gebruik. Reinig en desinfecteer herbruikbare maskers volgens de richtlijnen van de fabrikant. Controleer ook regelmatig de staat van de filters en vervang deze tijdig om de beschermingsgraad te behouden.

Gebruiksduur

Wegwerp mondmaskers zijn bedoeld voor tijdelijk gebruik en moeten worden vervangen wanneer ze vochtig, vuil of beschadigd zijn. Als vuistregel geldt: draag een wegwerp mondmasker niet langer dan 3 uur achter elkaar. Bij stofmaskers hangt de gebruiksduur af van de werkomstandigheden (stofconcentratie, vocht, ademhaling en pasvorm).

Medische mondmaskers zijn vooral bedoeld om de omgeving te beschermen tegen druppels bij uitademen. Stofmaskers (FFP) zijn ademhalingsbescherming en beschermen de drager tegen het inademen van schadelijke deeltjes. Welke bescherming nodig is, hangt af van de risicoanalyse en de RI&E binnen de werkomgeving.

Twijfel je over de juiste keuze? Laat je dan adviseren, want comfort, pasvorm en toepassing bepalen samen hoe goed een masker in de praktijk beschermt.

Bescherming in de werkomgeving

Op organisatieniveau speelt ademhalingsbescherming eveneens een belangrijke rol. Volgens het SZW is het gebruik van gecertificeerde persoonlijke beschermingsmiddelen verplicht in werkomgevingen waar blootstelling aan schadelijke stoffen, stof of dampen kan optreden. Denk daarbij aan de industrie, bouw, gezondheidszorg en laboratoria.

Het gebruik van aanvullende persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM), zoals veiligheidsbrillen, gelaatsbescherming of wegwerpoveralls, kan de veiligheid verder vergroten.

Mondmaskers als onderdeel van hygiënisch werken

Medewerkers in voedselproducerende omgevingen combineren mondmaskers vaak met food grade haarnetjes, baardmaskers en andere hygiëneproducten.

Samen dragen deze PBM’s bij aan het voorkomen van kruisbesmetting en ondersteunen zij naleving van hygiëne-eisen binnen HACCP– en BRCGS-systemen.