FDA-regelgeving voor voedselveiligheid in de voedingsindustrie

Alles wat je moet weten over FDA-richtlijnen, FDA-compliant producten en voedselveiligheid

De FDA (Food and Drug Administration) is de Amerikaanse overheidsinstantie die toezicht houdt op producten en activiteiten binnen sectoren zoals:

• Voedingsindustrie
• Farmaceutische industrie
• Medische hulpmiddelenindustrie
• Cosmetica
• Tabak
• Biologische producten
• Stralingsproducten
• Diergeneeskunde

Hoewel FDA-richtlijnen Amerikaanse regelgeving zijn en in Europa niet wettelijk verplicht, spelen ze voor Nederlandse en Europese bedrijven vaak een belangrijke rol. Veel producten en materialen worden wereldwijd ingezet, geleverd aan internationale klanten of geëxporteerd naar de Verenigde Staten. In die gevallen wordt vaak gevraagd of een product FDA-compliant is. 

In dit artikel lees je wat FDA precies inhoudt, wat “FDA-compliant” betekent, voor wie het relevant is en hoe FDA zich verhoudt tot Europese voedselwetgeving. 

Wat is FDA?

De Food and Drug Administration (FDA) is een federale toezichthouder van de Verenigde Staten. Binnen het domein voedselveiligheid houdt de FDA toezicht op levensmiddelen, voedselverpakkingen, machines en hulpmiddelen voor voedselverwerking.

Dat geldt ook voor materialen die direct of indirect in contact komen met voedsel (Food Contact Materials). Voor deze materialen heeft de FDA regels vastgelegd in de Code of Federal Regulations (CFR), Title 21, vaak afgekort als FDA 21 CFR.

Deze regelgeving bepaalt welke stoffen zijn toegestaan, onder welke voorwaarden ze mogen worden gebruikt en hoeveel migratie naar voedsel maximaal is toegestaan.

Wat betekent “FDA-compliant”?

Een product of materiaal is FDA-compliant wanneer het voldoet aan de relevante FDA-richtlijnen voor voedselcontact, zoals vastgelegd in FDA 21 CFR.

Concreet betekent dit dat het materiaal geschikt is voor direct of indirect voedselcontact, geen schadelijke stoffen afgeeft aan voedsel en uitsluitend is opgebouwd uit grondstoffen die door de FDA zijn toegestaan.

Belangrijk om te weten: FDA-compliant betekent niet dat het product officieel is “goedgekeurd” door de FDA en dat er een FDA-keurmerk of certificaat bestaat.

De FDA werkt namelijk anders dan veel Europese certificeringssystemen. In de praktijk verklaart de fabrikant zelf dat het product voldoet aan de geldende FDA-richtlijnen, vaak onderbouwd met materiaaldata, tests en specificaties.

FDA is geen Europese norm – waarom dan toch relevant?

In Europa wordt voedselveiligheid geborgd via een combinatie van wetgeving en systemen zoals HACCP, waarin risico’s binnen voedselprocessen structureel worden geanalyseerd en beheerst. Veel bedrijven werken daarnaast volgens certificeringsnormen zoals BRC, waarin voedselveiligheid, hygiëne en procesbeheersing via audits worden getoetst.

In Europa geldt daarnaast specifieke wetgeving voor materialen die in contact komen met levensmiddelen, zoals:

• EU Verordening 1935/2004
• EU Verordening 2023/2006 (GMP)
• EU 10/2011 (voor kunststoffen)

Kortom, FDA-richtlijnen zijn in Europa niet wettelijk verplicht. Toch zijn ze in de praktijk vaak relevant, bijvoorbeeld wanneer bedrijven naar de Verenigde Staten exporteren of leveren aan internationale klanten of multinationals. Ook zijn ze van belang bij het werken volgens internationale kwaliteitsstandaarden en bij het inzetten van één product wereldwijd.

In zulke situaties wordt FDA-compliance vaak gevraagd als aanvullende internationale referentie, naast Europese wetgeving.

Hoe FDA-food regelgeving is opgebouwd

Hoewel FDA-voorschriften zeer uitgebreid zijn, draait het bij food contact in de praktijk om drie thema’s:

1. Materiaalveiligheid en samenstelling
   FDA bepaalt welke stoffen mogen worden gebruikt in materialen zoals kunststoffen, rubbers en coatings die met voedsel in contact komen. Deze stoffen zijn vastgelegd in positieve lijsten binnen FDA 21 CFR.
2. Migratie van stoffen en gezondheid
   Materialen mogen geen schadelijke stoffen afgeven aan voedsel boven vastgestelde limieten. Dit geldt voor verschillende voedseltypen, temperaturen en contacttijden.
3. Toepassingsgebied
   FDA maakt onderscheid tussen direct en indirect voedselcontact, herbruikbare materialen, eenmalige toepassingen en industriële verwerking.

Voor wie is FDA relevant?

FDA-richtlijnen zijn vooral van belang voor organisaties die opereren in internationale ketens, waaronder:

• Voedselverwerkende bedrijven met export naar de VS
• Producenten van apparatuur voor de voedingsindustrie en voedselcontactmaterialen
• Logistieke bedrijven in internationale ketens
• Leveranciers aan multinationals
• Organisaties die werken volgens internationale audits of standaarden

Voor bedrijven die uitsluitend binnen Europa opereren en niet exporteren, is FDA doorgaans geen vereiste, maar kan het wel een extra kwaliteitsindicator zijn.

Hygiëne en gebruik binnen FDA-context

Net als bij Europese voedselveiligheidsnormen speelt hygiëne een grote rol. Materialen moeten niet alleen veilig zijn qua samenstelling, maar ook geschikt voor gebruik in hygiënische omgevingen.

Daarom wordt FDA-compliance in de praktijk vaak gecombineerd met aanvullende eisen aan reinigbaarheid, slijtvastheid, duurzaamheid bij herhaald gebruik en bestendigheid tegen vocht en temperatuur.

Voor producten zoals handschoenen, tools, bakken, emmers en hulpmiddelen is FDA-compliance een belangrijk criterium bij internationaal gebruik.

Hoe voldoe je aan FDA binnen jouw organisatie?

Om binnen de organisatie aantoonbaar rekening te houden met FDA-richtlijnen, is het belangrijk dat een aantal basisvoorwaarden op orde is:

• Materialen moeten voldoen aan FDA 21 CFR.
• Leveranciers moeten transparant zijn over de samenstelling.
• Documentatie moet beschikbaar zijn (verklaringen, datasheets).
• FDA-claims moeten correct worden geformuleerd (bijv. “FDA-compliant”, niet “FDA gecertificeerd”).

Voor bedrijven in de voedingsindustrie is FDA-compliance vooral een strategische keuze die internationale inzetbaarheid vergroot.

FDA en Europese normen: geen vervanging, maar aanvulling

FDA-richtlijnen vervangen Europese wetgeving dus niet. In Europa geldt altijd EU 1935/2004, EU 2023/2006 en nationale handhaving via instanties zoals de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit).

In de praktijk kiezen veel fabrikanten ervoor om producten te ontwikkelen die voldoen aan zowel Europese wetgeving als FDA-richtlijnen, zodat ze wereldwijd inzetbaar zijn.

Vikan en Detectamet leveren producten die voldoen aan de toepasselijke FDA-regelgeving voor gebruik in de voedingsindustrie. Beide merken zijn internationaal toonaangevend en ontwikkelen materialen en productontwerpen die aansluiten op de eisen voor voedselveiligheid. Daardoor zijn de producten breed inzetbaar, ook in omgevingen waar FDA-compliance vereist is.